Kể từ ngày 1/7, các tài xế ô tô chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 mét sẽ bắt buộc phải trang bị thiết bị an toàn chuyên dụng, ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt như xe kinh doanh vận tải hành khách.
Quy định mới về thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô
Bắt đầu từ ngày 1/7, những quy định nhằm đảm bảo an toàn cho trẻ nhỏ khi ngồi trên ô tô sẽ chính thức có hiệu lực. Cụ thể, theo khoản 3 Điều 10 của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025), người lái xe khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 mét không chỉ phải sử dụng mà còn phải hướng dẫn trẻ sử dụng thiết bị an toàn phù hợp.
Bên cạnh yêu cầu về thiết bị bảo vệ, trẻ em trong độ tuổi và chiều cao này cũng không được phép ngồi cùng hàng ghế với người lái. Mục tiêu của quy định này là giảm thiểu tối đa nguy cơ chấn thương khi xe phanh gấp, va chạm hoặc gặp các tình huống bất ngờ trong quá trình di chuyển.
Theo giải thích tại Quy chuẩn QCVN 123:2024/BGTVT, thiết bị an toàn cho trẻ em được hiểu là các loại thiết bị được thiết kế để giữ trẻ ở tư thế ngồi hoặc nằm phù hợp trên ô tô. Mục đích chính là hạn chế sự dịch chuyển của cơ thể trẻ khi xe giảm tốc đột ngột hoặc xảy ra tai nạn, từ đó giảm nguy cơ chấn thương.
Các thiết bị này bao gồm hệ thống ghế trẻ em CRS (Child Restraint System) và hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS (Enhanced Child Restraint System).
Trong đó, CRS là một tổ hợp bao gồm ghế, dây đai, khóa an toàn, bộ phận điều chỉnh cùng các phụ kiện đi kèm như nôi hoặc tấm chắn va chạm. Tất cả các bộ phận này phải được cố định chắc chắn trên ô tô để phát huy hiệu quả bảo vệ tối đa.
ECRS là nhóm thiết bị cao cấp hơn, bao gồm ghế trẻ em tích hợp ISOFIX toàn diện (còn gọi là i-Size) và ghế trẻ em ISOFIX được thiết kế riêng cho một số dòng xe nhất định. Các hệ thống này được phát triển để tăng cường sự ổn định, giảm thiểu sai sót khi lắp đặt và nâng cao mức độ an toàn cho trẻ nhỏ.
Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, những người điều khiển ô tô không tuân thủ quy định về đảm bảo an toàn cho trẻ em có thể bị phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.
Những trường hợp không bắt buộc áp dụng
Một điểm đáng chú ý trong quy định mới là ô tô kinh doanh vận tải hành khách sẽ không thuộc diện bắt buộc phải trang bị thiết bị an toàn cho trẻ em. Nhóm này bao gồm taxi truyền thống, taxi công nghệ, xe hợp đồng chở khách, xe khách tuyến cố định, xe du lịch và các loại hình vận tải hành khách tương tự.
Điều này có nghĩa là khi trẻ em đi taxi hoặc xe dịch vụ, tài xế không bắt buộc phải có ghế trẻ em theo quy định. Đây là một điểm bổ sung trong Luật số 118/2025, đồng thời là một thay đổi đáng kể so với nội dung ban đầu của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024.
Lý do của sự ngoại lệ này xuất phát từ đặc thù vận hành của ngành vận tải hành khách. Nếu yêu cầu mọi taxi hay xe công nghệ đều phải có sẵn ghế trẻ em, doanh nghiệp, tài xế và cả hành khách có thể gặp nhiều khó khăn trong quá trình khai thác, đặt xe và sử dụng dịch vụ.
Tuy nhiên, dù không bắt buộc, việc chủ động chuẩn bị thiết bị an toàn cho trẻ khi di chuyển bằng xe dịch vụ vẫn được khuyến khích, đặc biệt là trong những chuyến đi xa hoặc khi trẻ còn nhỏ.
Quy định trẻ em dưới 10 tuổi và thấp dưới 1,35 mét không được ngồi cùng hàng ghế với người lái xe cũng có ngoại lệ. Cụ thể, yêu cầu này không áp dụng với những ô tô chỉ có một hàng ghế.
Nhóm xe này chủ yếu là xe tải van hai chỗ hoặc xe bán tải cabin đơn. Do cấu trúc xe không có hàng ghế sau, người lái không còn vị trí nào khác để bố trí chỗ ngồi cho trẻ. Trong trường hợp này, trẻ có thể ngồi ở hàng ghế phía trước, nhưng vẫn cần được đảm bảo an toàn bằng thiết bị phù hợp nếu thuộc diện bắt buộc.
An toàn cho trẻ vẫn nên được đặt lên hàng đầu
Mặc dù quy định có một số trường hợp miễn áp dụng, các chuyên gia an toàn giao thông vẫn khuyến nghị các bậc phụ huynh nên chủ động sử dụng ghế trẻ em hoặc thiết bị bảo vệ phù hợp trên mọi hành trình, nếu có điều kiện.
Trẻ em có thể trạng nhỏ, xương và cơ chưa phát triển hoàn thiện, khả năng tự bảo vệ cũng hạn chế hơn người lớn. Khi ô tô phanh gấp hoặc xảy ra va chạm, trẻ rất dễ chịu tác động mạnh nếu không được cố định đúng cách.
